فیلم Custer of the West 1967

لوکیشن‌های نامتناسب و صحنه‌های ملال‌آور، اما با چند نقطهٔ درخشان «کاستر غرب» (Custer of the West)، ساختهٔ رابرت سیودماک، در سال ۱۹۶۷ اکران شد. این محصول مشترک فرانسه، اسپانیا و آمریکا، رابرت شاو را در نقش کاستر به تصویر می‌کشد؛ شخصیتی که در ۲۳سالگی به جوان‌ترین ژنرال جنگ داخلی آمریکا تبدیل می‌شود، سپس در جنگ‌های سرخ‌پوستان در دشت‌های شمالی می‌جنگد و سرانجام در ۳۶سالگی در نبرد...

لوکیشن‌های نامتناسب و صحنه‌های ملال‌آور، اما با چند نقطهٔ درخشان «کاستر غرب» (Custer of the West)، ساختهٔ رابرت سیودماک، در سال ۱۹۶۷ اکران شد. این محصول مشترک فرانسه، اسپانیا و آمریکا، رابرت شاو را در نقش کاستر به تصویر می‌کشد؛ شخصیتی که در ۲۳سالگی به جوان‌ترین ژنرال جنگ داخلی آمریکا تبدیل می‌شود، سپس در جنگ‌های سرخ‌پوستان در دشت‌های شمالی می‌جنگد و سرانجام در ۳۶سالگی در نبرد لیتل بیگ‌هورن کشته می‌شود. مری یور نقش همسر کاستر را بازی می‌کند و تای هاردین و جفری هانتر نیز در نقش افسران زیردست او، سرگرد رینو و سروان بنتین، ظاهر می‌شوند. لارنس تیرنی هم نقش ژنرال شریدان را بر عهده دارد. «کاستر غرب» هم بر بدرفتاری ایالات متحده با سرخ‌پوستان دشت‌ها تأکید می‌کند و هم کاستر را قهرمانی تراژیک و آمریکایی نشان می‌دهد که بازیچهٔ سیاست‌های دولت بوده است. فیلم معمولاً به‌دلیل بی‌دقتی‌های تاریخی‌اش، به‌ویژه در نمایش نبرد پایانی، به‌شدت مورد انتقاد قرار می‌گیرد. برای مثال، در واقعیت سربازان کاستر اردوگاه بومیان را غافلگیر کردند؛ نه اینکه سواره به سراغ سرخ‌پوستانی بروند که منتظرشان بودند و با آن‌ها گفت‌وگو کنند. افزون بر این، نبرد آشفته بود و به‌تدریج به سمت تپهٔ «آخرین مقاومت» کشیده شد. البته فیلم‌های پیشین، مانند «آن‌ها با چکمه‌هایشان مردند» (They Died with Their Boots On)، محصول ۱۹۴۱، هم دقیق‌تر نبودند؛ اما ظاهراً تماشاگران در اواخر دههٔ ۱۹۶۰ انتظار دقت تاریخی بیشتری داشتند. بااین‌حال، کلیت ماجرا درست است: رینو و بنتین در واقعیت افسران زیردست کاستر بودند، با او اختلاف داشتند و بنا بر روایت‌ها، در روز نبرد به یاری‌اش نیامدند؛ هرچند ظاهراً دلایل موجهی برای این کار داشتند. اگر من جای بنتین بودم، احتمالاً در برابر بی‌پرواییِ شهرت‌طلبانهٔ کاستر و دشمنی قدرتمند، همان کاری را می‌کردم که او کرد: سنگر می‌گرفتم، با دشمن روبه‌رو می‌شدم و زنده می‌ماندم تا روز دیگری بجنگم. به‌هرحال، اگر دنبال اثری با دقت تاریخی، البته تا حدی، هستید، «پسر ستارهٔ صبح» (Son of the Morning Star)، محصول ۱۹۹۱، را ببینید. مشکل اصلی من با این فیلم، لوکیشن‌های اسپانیایی آن است که قرار است جای ویرجینیا، داکوتاها و مونتانا را بگیرند. خوشبختانه سازندگان دست‌کم تلاش کرده‌اند برای ویرجینیا منطقه‌ای درخت‌دار پیدا کنند و بعضی از لوکیشن‌هایی که برای داکوتا و مونتانا انتخاب کرده‌اند هم گاهی جواب می‌دهند؛ البته فقط گاهی. اما فیلم سکانسی طولانی در بیابان دارد، درحالی‌که چنین بیابانی در آن منطقه وجود ندارد. برای پیدا کردن چنین منظره‌ای باید خیلی به سمت جنوب، تا نیومکزیکو یا آریزونا، بروید، یا بسیار دورتر در غرب، به شرق ایالت واشنگتن برسید. البته می‌توان گفت این سکانس بیابانی قرار است نمایندهٔ منطقهٔ بدلندز در غرب داکوتاها باشد که قطعاً ظاهری بیابانی دارد. اگر بتوانید از این ناهمخوانی‌های جغرافیایی چشم‌پوشی کنید، «کاستر غرب» چیزهای زیادی برای تحسین دارد. بااین‌حال، فیلم بیش‌ازحد طولانی است و سکانس‌های ملال‌آور یا بیهوده‌ای، مانند دستگیری و زندانی شدن گروهبان مولیگان با بازی رابرت رایان، ریتم آن را کند می‌کنند. در عوض، لحظات درخشانی هم دارد؛ از جمله زمانی که چاقوی کُند، با بازی کیرون مور، در قلعه به دیدار کاستر می‌رود؛ قلعه‌ای که در واقعیت حصار چوبی نداشت. کاستر بی‌پرده حقیقت ساده و هولناکِ رابطهٔ فاتحان و مغلوبان را برای رئیس قبیله بیان می‌کند: «مسئله دقیقاً همان است که وقتی شما شاین‌ها تصمیم گرفتید شکارگاه قبیلهٔ دیگری را تصاحب کنید، پیش آمد. از آن‌ها دربارهٔ حق‌وحقوقشان نپرسیدید. برایتان مهم نبود که هزار سال آنجا زندگی کرده‌اند. فقط مردان و اسب‌های بیشتری داشتید. در نبرد نابودشان کردید. هرچه می‌خواستید گرفتید و درست یا غلط، با نتیجه‌ای خوب یا بد، ظاهراً کارها همین‌طور پیش می‌روند. تاریخ همین است.» نکته‌ای برای اطلاع: رابرت شاو با فاصله گرفتن از فیلم‌نامهٔ اصلی، شخصیت کاستر را مطابق سلیقهٔ خودش بازآفرینی کرد و از او «فردی سادیست با عمقی شکسپیری» ساخت. او همچنین صحنه‌های نبرد را کارگردانی کرد و کارگردانی باقی صحنه‌ها بر عهدهٔ سیودماک بود. مدت فیلم ۲ ساعت و ۲۱ دقیقه است و بیشتر آن در ۳۰ مایلی مادریدِ اسپانیا فیلم‌برداری شده؛ به‌جز نبرد لیتل بیگ‌هورن که در کاستا دل سول، نزدیک آلمیرا، جلوی دوربین رفته است. فیلم‌نامه را برنارد گوردون و جولیان زیمت نوشته‌اند و شاو نیز در تکمیل آن مشارکت داشته است. امتیاز: C