فیلم Final Analysis 1992

مستی بیمارگونه و نظریهٔ فرویدیِ گل‌آرایی «تحلیل نهایی» به کارگردانی فیل ژوانو و نویسندگی رابرت برگر و وسلی استریک ساخته شده است. ریچارد گی‌یر، کیم بیسینگر، اوما تورمن، اریک رابرتس، کیث دیوید، پل گیلفویل و رابرت هارپر در آن بازی می‌کنند. موسیقی فیلم ساختهٔ جورج فنتون است و فیلم‌برداری آن را جردن کرونن‌وث بر عهده داشته است. یک روان‌پزشک با خواهر یکی از بیمارانش وارد رابطه‌ای عاشقانه...

مستی بیمارگونه و نظریهٔ فرویدیِ گل‌آرایی «تحلیل نهایی» به کارگردانی فیل ژوانو و نویسندگی رابرت برگر و وسلی استریک ساخته شده است. ریچارد گی‌یر، کیم بیسینگر، اوما تورمن، اریک رابرتس، کیث دیوید، پل گیلفویل و رابرت هارپر در آن بازی می‌کنند. موسیقی فیلم ساختهٔ جورج فنتون است و فیلم‌برداری آن را جردن کرونن‌وث بر عهده داشته است. یک روان‌پزشک با خواهر یکی از بیمارانش وارد رابطه‌ای عاشقانه می‌شود... در زندگی هر سینمادوستی، به‌ویژه آن‌هایی که به نقدنویسی و راه‌اندازی وبلاگ و کارهایی از این دست روی می‌آورند، زمانی پیش می‌آید که به فیلمی برمی‌خورد و می‌بیند نظرش دربارهٔ آن به‌شدت با دیدگاه عمومی متفاوت است. «تحلیل نهایی» برای من یکی از همین فیلم‌هاست. نه اینکه شاهکاری قدرنادیده یا چیزی از این قبیل باشد؛ اما حالا که پس از بیش از ۲۵ سال دوباره تماشایش کرده‌ام، به نظرم بسیار بهتر از چیزی است که آن زمان فکر می‌کردم. آلفرد هیچکاک بی‌چون‌وچرا محبوب‌ترین کارگردان من در تمام دوران است، اما برخلاف بسیاری، هرگز در برابر فیلم‌هایی که به این استاد بزرگ ادای دین می‌کنند یا از مضامین آثارش الهام می‌گیرند، موضع بسته‌ای ندارم. در واقع، خوشحالم که او همچنان به این شکل بر کارگردانان امروز تأثیر می‌گذارد. از طرفی، پانزده سال غرق شدن در دنیای فیلم نوآر هم به کمکم آمده و این فرصت را به من داده است که در فیلم‌های نئونوآری که عموماً با واکنش منفی روبه‌رو شده‌اند، ویژگی‌های نوآرِ ارزشمندی پیدا کنم. خب، دفاعیه‌ام را همین‌جا تمام می‌کنم! «تحلیل نهایی» بسیار هیچکاکی است، اما از نوع رقیق‌شده‌اش؛ آن‌قدر که به فرزند نامشروع «سرگیجه» می‌ماند. حتی می‌توان آن را نسخه‌ای رقیق‌شده از سینمای دی‌پالما هم دانست؛ کارگردانی که یکی از بهترین سازندگان تریلرهای تعلیق‌آمیز به سبک هیچکاک بود. فیلم گاهی ناشیانه عمل می‌کند و خودش را به دردسر می‌اندازد؛ ژوانو هم نمی‌تواند موفقیت نویدبخش نئونوآر پرقدرتش در سال ۱۹۹۰، «حکومت نظامی» (State of Grace)، را ادامه دهد. کش دادن فیلم تا دو ساعت با افزودن پیچش‌های پیاپی داستانی نیز تصمیم نادرستی است، به‌خصوص وقتی فیلم‌نامه آن‌قدر قوی نیست که بتواند از الگوهای هیچکاکی فاصله بگیرد. بااین‌حال، شالودهٔ جهان نوآری که فیلم ترسیم می‌کند، کاملاً زنده و ملموس است: دو زن افسونگر و مرگبار، رگه‌هایی از اندیشه‌های فروید و جست‌وجوهای مکرر در گذرگاه تاریک و مبهم رازها. جلوهٔ بصری فیلم، با لوکیشن‌های گوناگونش در کالیفرنیا، فوق‌العاده است؛ بالاخره فیلم‌بردار «بلید رانر» پشت دوربین آن بوده است. نماهای چشم‌نواز فراوان‌اند: نوری که از لابه‌لای تیغه‌های کرکره می‌تابد، حرکت‌های رو به بالای دوربین به‌سوی مارپیچ‌های طلایی و رنگ‌های اصلیِ خیره‌کننده. سکانس‌های دادگاه هم به‌شکلی تحسین‌برانگیز یادآور تصاویری هستند که راجر دیکینز بعدها خلق می‌کرد. از نظر بازیگری، نکته‌ای چنان درخشان وجود ندارد که بخواهم با شور و هیجان از آن تعریف کنم، اما بازی‌ها لطمه‌ای هم به فیلم نمی‌زنند. من از طرفداران پروپاقرص گی‌یر هستم، ولی او اینجا انگار روی حالت خودکار قرار دارد؛ درست همین‌جا بود که ژوانو باید توانایی‌اش را نشان می‌داد. بیسینگر به نقشش جذابیت جنسی می‌بخشد و وجه حیله‌گر آن را هم نسبتاً خوب درمی‌آورد، اما بازی‌اش تا اواخر فیلم جان نمی‌گیرد؛ همین مسئله دربارهٔ تورمن در نقش خواهر او هم صدق می‌کند. دیوید حضور کافی ندارد و به نظر می‌رسد در مقاطع مختلف صرفاً نقش یک مرجع را ایفا می‌کند. در عوض، رابرتس و گیلفویل بسیار بهتر ظاهر می‌شوند: اولی با جذابیتی آمیخته به چرب‌زبانی که مرگ در پس آن می‌تپد، و دومی در نقش وکیلی که میان قاطعیت در دادگاه و امیال شخصی‌اش تعادل برقرار می‌کند. نمی‌توانم با اطمینان کامل تماشایش را توصیه کنم، اما فکر می‌کنم دوستداران نئونوآر و هیچکاک اگر دوباره به سراغش بروند و جزئیاتش را زیر ذره‌بین بگذارند، احتمالاً این بار بیشتر از آن بهره خواهند برد. ۷ از ۱۰