فیلم Gangster Nr. 1 2000

به چشمانم نگاه کن! «گنگستر شماره 1» را پل مک‌گیگان کارگردانی کرده و فیلمنامه را جانی فرگوسن، لوئیس ملیس و دیوید سینتو نوشته‌اند. بازیگرانی چون دیوید توئیلیس، پل بتانی، مالکوم مَک‌داول، سافرون بروز، کنت کرانهام، جیمی فارمن و ادی مارسان در آن حضور دارند. موسیقی اثر از جان دنک‌ورث و فیلم‌برداری از پیتر سواست. فیلم زندگی خشن مردی را نشان می‌دهد که به او «گنگستر ۵۵» می‌گویند...

به چشمانم نگاه کن! «گنگستر شماره 1» را پل مک‌گیگان کارگردانی کرده و فیلمنامه را جانی فرگوسن، لوئیس ملیس و دیوید سینتو نوشته‌اند. بازیگرانی چون دیوید توئیلیس، پل بتانی، مالکوم مَک‌داول، سافرون بروز، کنت کرانهام، جیمی فارمن و ادی مارسان در آن حضور دارند. موسیقی اثر از جان دنک‌ورث و فیلم‌برداری از پیتر سواست. فیلم زندگی خشن مردی را نشان می‌دهد که به او «گنگستر ۵۵» می‌گویند و در دو بازهٔ سنی مختلف—با بازی پل بتانی و مالکوم مک‌داول—روایت می‌شود. داستان بازگشت او به گذشته و مرور سیر تبدیل شدنش به یک جنایتکار بی‌رحم است. اثر عمدتاً در اواخر دههٔ ۶۰ می‌گذرد و فضاسازی‌های زمانه را به‌خوبی منتقل می‌کند؛ لحن فیلم تاریک و زمخت است اما هرگز در نمایش خشونت و جنون زیاده‌روی بی‌مورد نمی‌کند—با این حال خشونت و دیوانگی به‌شدت حاضر و ملموس‌اند. در فضای کلی سینمای گنگستری بریتانیا که در آن سال‌ها دوباره جان گرفته بود، «گنگستر شماره 1» از بسیاری آثار هم‌دوره‌اش چیزی کم ندارد و حتی در سطح برخی فیلم‌های مشهور قرار می‌گیرد، اما به‌طور ناعادلانه‌ای کمتر تحسین شده است. قوت اصلی فیلم در شخصیت‌پردازی‌هاست: طمع، عطش خون و اشتیاق به قدرت در قالب اجراهایی یخ‌زننده و هولناک به تصویر کشیده شده‌اند؛ تصویری از زیرِپوستِ زشتِ لندن جنایی که حتی حشراتش هم جرات اقامت ندارند. فیلم از نظر تم خواستنی نیست و خودش را به عشق‌ورزی دعوت نمی‌کند، اما بازی‌های درخشان و توانایی اثر در گرفتن تماشاگر از همان ابتدا و رها نکردنش، آن را تبدیل به قطعه‌ای تکان‌دهنده از پلیدی می‌کند. بازی‌ها یکی از ستون‌های اصلی فیلم‌اند. پل بتانی در نقش جوان‌ترِ گنگستر وحشی و هراسان‌کننده است، و مالکوم مک‌داول نسخهٔ مسن‌تر و تجربه‌دیده‌ای را به نمایش می‌گذارد؛ هر دو اجرا بسیار تأثیرگذار و به‌یادماندنی‌اند. دیوید توئیلیس نیز تصویری هماهنگ از خشونت و در عین حال حساسیتی تقریباً نجیب ارائه می‌دهد. سافرون بروز به‌خوبی نقش معشوقه را ایفا می‌کند و دیگر بازیگران تلاش می‌کنند هم‌پای نقش‌ها حرکت کنند. در سطح تکنیکی فیلم بسیار موفق است: ساخت و کنترل فضا عالی‌ست و فیلم در ایجاد و نگهداری تنش دراماتیک استاد است. فیلم‌برداری اندکی مات و غالباً در شب یا فضاهای کم‌نور صورت گرفته—بارها در بارها و آپارتمان‌های فرسوده—که به شخصیتی در حال فروپاشی و لحظه‌هایی که مرگ قریب‌الوقوع را حس می‌کنیم، کمک می‌کند. صحنه‌ای که دوربین خود را به پوست مردی می‌چسباند که قرار است به‌شدت کشته شود، بیننده را به درون آن لحظهٔ شکننده و ترسناک می‌برد و ضعف روانی روبه‌افزایشِ مرد مقابل مرگ را ملموس می‌سازد. زبان فیلم پر از ناسزا و کلمات رکیک است که با توجه به ماهیت اثر اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد. موسیقی متن نیز بی‌نقص و بسیار هوشمندانه طراحی شده است. این فیلم مناسب همهٔ تماشاگران نیست؛ خشونت و شدت آن زیادی است و برای هر سلیقه‌ای قابل‌تحمل نیست. با این حال برای علاقه‌مندان باززنده‌سازی سینمای گنگستری بریتانیایی در اوایل هزارهٔ جدید، تماشای «گنگستر شماره 1» ضروری‌ست. امتیاز: ۸/۱۰.