فیلم Made in U.S.A 1966

در سال ۱۹۶۶ ژان-لوک گدار به پیشنهاد تهیه‌کننده ژرژ د بوره‌گارد مواجه شد؛ او گفته بود پولی دارد که باید سریع خرج شود و پرسیده بود آیا گدار می‌تواند در مدت کوتاهی فیلمی بسازد. گدار پذیرفت و پیشنهاد داد رمانی عامه‌پسند جنایی — «The Jugger» اثر دونالد ای. وستلیک — را اقتباس کند. اما وقتی فیلمی ساخت که عنوانش Made in U.S.A. شد، او تا...

در سال ۱۹۶۶ ژان-لوک گدار به پیشنهاد تهیه‌کننده ژرژ د بوره‌گارد مواجه شد؛ او گفته بود پولی دارد که باید سریع خرج شود و پرسیده بود آیا گدار می‌تواند در مدت کوتاهی فیلمی بسازد. گدار پذیرفت و پیشنهاد داد رمانی عامه‌پسند جنایی — «The Jugger» اثر دونالد ای. وستلیک — را اقتباس کند. اما وقتی فیلمی ساخت که عنوانش Made in U.S.A. شد، او تا حد امکان از اقتباسِ مستقیم فاصله گرفت و رمان را تنها به‌عنوان استخوان‌بندی‌ای قرار داد تا روی آن به کاوش موضوعات دیگری بپردازد که برایش اهمیت داشت. پائولا (آنا کارینا)، خبرنگار، به شهری کوچک می‌رود چون نامزد دور از او، ریچارد، در شرایطی مرموز کشته شده است؛ بی‌شک قتل. او مصمم است حقیقت را کشف کند، پس نقش کارآگاهِ سخت‌دلِ کلاسیک را به خود می‌گیرد: اسلحه به همراه دارد و پالتویی به سبک بوگارت به تن می‌کند. او با پزشکی که کالبدشکافی را انجام داده ملاقات می‌کند و با پلیس درگیر می‌شود، اما عمدتاً درگیر دو گانگستر می‌شود که لاسیلو سابو و ژان-پیِر لو به ایفای آن‌ها می‌پردازند. گدار قدری دیالوگ و کنش مرسوم را نگه می‌دارد تا بیننده بداند در مسیر پیرنگِ داستان جنایی کجاست، ولی بیشتر آنچه دوربین ثبت می‌کند باید به‌عنوان استعاره‌هایی انتزاعی از رخدادهای احتمالیِ رمان فهمیده شود. تعامل بین شخصیت‌ها عمدتاً اهداف دیگری دارد: گفتگوهایی ابزورد و پر از بازی‌های زبانی، ارجاعاتی به سیاست فرانسه در دورانی که گدار نگران ارزش‌های مختل‌شدهٔ چپ و موج‌های فاشیسم و جامعهٔ مصرفی بود. ماجرای بن برکا — که یک مخالف مراکشی بود و در سال ۱۹۶۵ در فرانسه کشته شد و ظاهراً نهادهای امنیتی فرانسه در آن دخیل بودند — سایه‌ای سنگین بر Made in U.S.A. می‌افکند، تا جایی که تقریبا داستان اصلی وستلاک را کنار می‌زند. انگار گدار از اینکه پیرنگ را تا این حد تضعیف کرده و حالا وقتِ زیادی برای پر کردن دارد آگاه است، به‌همین‌خاطر کنارگذاشتن‌هایی مثل اجرای آکاپلای Marianne Faithfull از «Tears Go By» و نواختن گیتار و خواندنِ ژاپنیِ Kyôko Kosaka را وارد فیلم می‌کند. این از بهترین آثار گدار نیست. او بسیاری از عناصرِ کولاژیِ اثر شاهکارش Pierrot le Fou را تکرار کرده که سال قبل ساخته شده بود؛ در Pierrot le Fou همان‌گونهٔ کولاژِ نماها از آثار پیشینش به‌خوبی جمع‌بندیِ دوران اولیهٔ کاری‌اش را رقم زده بود، اما تکرار همان روش در Made in U.S.A. اثری کمتر موفق به‌جا می‌گذارد. با این حال حتی اگر از استانداردهای گدار ضعیف‌تر باشد، تجربه‌ای تأثیرگذار باقی می‌ماند. فیلم رنگی و در فرمت سینماسکوپ فیلم‌برداری شده و از نظر بصری ضیافتی است: بهترین‌های مد و طراحی محصول دههٔ ۱۹۶۰ اینجا حضوری زنده دارند و از پرده مثل برق می‌پرند؛ تصویر شور و انرژی دارد. (حسرت این‌که نسخهٔ Criterion تنها روی DVD منتشر شده و نسخهٔ بلوری لذت بیشتری می‌بخشید، باقی است.) فیلم‌بردار دیرین گدار، رال کوتار، برداشت‌های طولانی و پیچیدهٔ تأثیرگذاری به نمایش می‌گذارد. و بی‌شک این آخرین بزرگداشتِ چشمگیر گدار از زیبایی و وقار آنا کارینا است؛ چیزی که حتی پس از نیم‌قرن هم همچنان خیره‌کننده است.